AI khiến nguy cơ tấn công mạng ngân hàng thêm phức tạp

AI phát triển, nguy cơ an ninh mạng ngày càng khó lường

Tại chương trình Diễn tập chủ động phòng thủ không gian mạng DF Cyber Defense & AI Hackathon ngày 21/10, ông Phan Thái Dũng, Phó Cục trưởng Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước, cảnh báo sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang kéo theo những mối đe dọa an ninh mạng ngày càng khó lường.

Theo Phó Cục trưởng Phan Thái Dũng, AI giúp ngành ngân hàng đẩy nhanh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả hoạt động, nhưng cũng có thể bị tin tặc lợi dụng để tự động hóa quá trình khai thác lỗ hổng, xây dựng các kịch bản gian lận tinh vi nhằm vượt qua hệ thống phòng thủ.

Trong môi trường tài chính số, sự chậm trễ khi phát hiện và xử lý tấn công có thể đe dọa dữ liệu cũng như tài sản của khách hàng. Vì vậy, ngành ngân hàng cần đồng thời thúc đẩy ứng dụng AI trong nghiệp vụ và tăng cường năng lực bảo vệ hệ thống.

Cùng quan điểm, Đại tá Nguyễn Đức Dũng, Trưởng phòng 7, Cục An ninh mạng, Bộ Công an, cho biết phạm vi tấn công mạng đang mở rộng khi ngày càng nhiều thiết bị được kết nối Internet, từ máy tính, điện thoại đến các thiết bị thông minh.

Đáng chú ý, AI còn làm thay đổi cách thức phát triển mã độc. Đại tá Dũng cho biết qua thực tiễn đấu tranh với tội phạm mạng, lực lượng chức năng phát hiện những đối tượng không cần có kiến thức lập trình quá chuyên sâu vẫn có thể mua mã độc trên mạng, sau đó sử dụng AI để chỉnh sửa, tùy biến phục vụ tấn công.

Ông dẫn chứng một vụ án được phát hiện tháng 3/2026, liên quan gần 20 bị can phát triển và phát tán mã độc PK Stealer, trong đó người viết mã độc là một nam sinh sinh năm 2008, khi đó chưa tốt nghiệp THPT.

Đại diện Cục An ninh mạng cho biết mã độc đã ảnh hưởng khoảng 94.000 máy tính trên toàn cầu.

Trước đó, tháng 10/2025, lực lượng chức năng cũng triệt phá một nhóm phát triển mã độc trong nước. Các vụ việc cho thấy nguy cơ tấn công không chỉ đến từ tin tặc nước ngoài mà còn từ những nhóm hoạt động ngay tại Việt Nam.

Bên cạnh tấn công hệ thống, tình trạng lộ lọt, mua bán dữ liệu cá nhân cũng đáng lo ngại. Đại tá Nguyễn Đức Dũng cho biết thông tin khách hàng trong nhiều lĩnh vực như hàng không, y tế, giáo dục và bảo hiểm xuất hiện trên các diễn đàn mua bán dữ liệu.

Trước những nguy cơ này, đại diện Bộ Công an nhấn mạnh bảo đảm an ninh mạng phải dựa trên ba yếu tố: hành lang pháp lý, công nghệ và con người. Trong đó, ông đánh giá con người giữ vai trò quan trọng nhất.

Theo Đại tá Nguyễn Đức Dũng, nhận thức về an ninh mạng cần được nâng cao ở cả ba nhóm gồm lãnh đạo đơn vị, lực lượng chuyên trách và người sử dụng cuối. Một hệ thống có giải pháp bảo mật tốt vẫn có thể gặp rủi ro nếu nhân viên thiếu kiến thức hoặc không tuân thủ quy trình an toàn thông tin.

Đại diện Bộ Công an cũng đề nghị các tổ chức chủ động xây dựng kịch bản ứng phó, thường xuyên diễn tập trước những hình thức tấn công như lừa đảo trực tuyến, từ chối dịch vụ (DDoS), thay đổi giao diện website và khai thác lỗ hổng bằng mã độc.

Đại tá Nguyễn Đức Dũng cho rằng an ninh mạng cần được tính toán ngay từ khâu thiết kế hệ thống, thay vì bổ sung giải pháp bảo vệ sau khi đã triển khai. Các đơn vị cũng cần thực hiện đầy đủ việc thẩm định, đánh giá điều kiện, kiểm tra, giám sát và ứng cứu sự cố an ninh mạng.

Khi xảy ra tấn công, ngoài khôi phục hoạt động, tổ chức bị ảnh hưởng cần phối hợp với lực lượng chuyên trách để thu thập dấu vết, phục vụ điều tra. Việc che giấu sự cố hoặc tự thỏa hiệp với tin tặc có thể khiến các nhóm này tiếp tục tấn công những đơn vị khác.

Tăng cường phòng thủ mạng, thúc đẩy ứng dụng AI thực tiễn

Vòng loại DF Cyber Defense & AI Hackathon 2026, thuộc khuôn khổ Smart Banking 2026, với 58 đội đến từ các ngân hàng, tổ chức tài chính, công ty chứng khoán và bảo hiểm.

Chương trình do Cục Công nghệ thông tin thuộc Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp tổ chức. GreenNode tham gia với vai trò đối tác công nghệ chiến lược, cung cấp hạ tầng AI Cloud, GPU, CPU và các mô hình AI phục vụ các đội thi.

Trong đó, DF Cyber Defense tập trung vào những kịch bản tấn công mạng mô phỏng thực tế để rèn luyện khả năng phát hiện, phân tích và ứng phó sự cố. AI Hackathon hướng tới phát triển các ứng dụng AI giải quyết bài toán nghiệp vụ ngân hàng, từ trải nghiệm khách hàng, vận hành đến quản trị rủi ro và thanh toán.

Theo ông Phan Thái Dũng, các hoạt động này nhằm giúp đội ngũ kỹ thuật nâng cao năng lực phòng thủ, đồng thời phát triển những giải pháp AI có khả năng ứng dụng vào hoạt động thực tế của ngành tài chính, ngân hàng.