Từ bán dẫn, AI đến điện hạt nhân: Việt Nam mở rộng hợp tác với Nhật Bản

Chiều 3/9, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định tiếp và làm việc với Đoàn Ủy ban Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Hạ viện Nhật Bản do ông Saito Hiroaki làm Trưởng đoàn. Hai bên trao đổi về mở rộng hợp tác trong bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Lê Xuân Định đánh giá cao vai trò của Quốc hội Nhật Bản trong thúc đẩy quan hệ hai nước, đặc biệt trong xây dựng chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục và phát triển nhân lực.

Theo Thứ trưởng Định, hợp tác khoa học, công nghệ Việt Nam - Nhật Bản thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực. Chương trình NEXUS về hợp tác nghiên cứu chung trong lĩnh vực bán dẫn đang được hai bên thúc đẩy, hướng tới đồng tài trợ các nhiệm vụ nghiên cứu về thiết kế, vật liệu, công nghệ hỗ trợ và sản xuất bán dẫn trong năm 2026, đồng thời mở rộng trong năm 2027.

Việt Nam cũng đề nghị Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ phát triển AI, trong đó có AI chủ quyền và các mô hình ngôn ngữ lớn bằng tiếng Việt.

Thứ trưởng Lê Xuân Định đề xuất tăng cường Chương trình NEXUS, mở rộng hợp tác với Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JST) theo hướng xây dựng chương trình hợp tác thường niên. Các lĩnh vực hợp tác có thể mở rộng sang AI, vật liệu mới, năng lượng tái tạo và y sinh - những lĩnh vực Nhật Bản có thế mạnh.

Hai bên cũng được đề nghị thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, qua đó đưa các kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Một ưu tiên khác là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Việt Nam mong muốn Nhật Bản hỗ trợ phát triển đội ngũ chuyên gia, kỹ sư trưởng trong các ngành công nghệ chiến lược thông qua những cơ chế hợp tác linh hoạt.

Về phía Nhật Bản, ông Saito Hiroaki cho biết Đoàn quan tâm đến chính sách phát triển khoa học, công nghệ của Việt Nam, đặc biệt là định hướng phát triển ngành bán dẫn và nguồn nhân lực.

Hạ nghị sĩ Moriyama Masahito cho rằng ngành bán dẫn không chỉ cần nhân lực chất lượng cao mà còn đòi hỏi hạ tầng đồng bộ và nguồn cung ổn định về điện, năng lượng, nước. Nhật Bản cũng quan tâm đến định hướng phát triển năng lượng của Việt Nam, trong đó có chủ trương phát triển điện hạt nhân.

Trao đổi về vấn đề này, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết Việt Nam đang hướng tới đa dạng hóa nguồn năng lượng, kết hợp các nguồn truyền thống với năng lượng tái tạo và điện hạt nhân để đáp ứng nhu cầu dài hạn.

Việt Nam cũng quan tâm nghiên cứu các công nghệ hạt nhân hiện đại, trong đó có lò phản ứng module nhỏ (SMR), bên cạnh các dự án điện hạt nhân quy mô lớn.

Theo Thứ trưởng, quá trình chuyển đổi năng lượng cần nguồn lực lớn, thời gian dài và đội ngũ chuyên gia chất lượng cao. Việt Nam mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của Nhật Bản, qua đó tạo nền tảng năng lượng cho phát triển các ngành công nghệ cao.

Bên cạnh đó, Nhóm công tác chung Việt Nam - Nhật Bản dự kiến họp vào cuối tháng 10/2026, nhằm thúc đẩy các chương trình hợp tác cụ thể trong công nghệ thông tin, truyền thông, bán dẫn và chuyển giao công nghệ.