Ai đứng sau CXMT, hãng chip vừa trở thành công ty vốn hóa lớn nhất Trung Quốc?

ChangXin Memory Technologies (CXMT) trở thành công ty niêm yết có giá trị vốn hóa lớn nhất Trung Quốc, sau khi cổ phiếu tăng hơn 500% trong phiên giao dịch đầu tiên tại Thượng Hải ngày 27/7. Diễn biến này cho thấy sự ủng hộ mạnh mẽ của nhà đầu tư đối với một doanh nghiệp chip nội địa, trong bối cảnh Bắc Kinh thúc đẩy tự chủ công nghệ.

CXMT, nhà sản xuất chip nhớ truy cập ngẫu nhiên động (DRAM) lớn nhất Trung Quốc, huy động 57,92 tỷ NDT (8,6 tỷ USD) trong đợt IPO lớn nhất châu Á từ đầu năm.

Cổ phiếu mở cửa ở mức 49,50 NDT, cao hơn nhiều so với giá IPO 8,66 NDT. Đà tăng đưa vốn hóa CXMT lên khoảng 3.650 tỷ NDT, vượt Industrial and Commercial Bank of China (ICBC), ngân hàng lớn nhất thế giới tính theo tổng tài sản.

Mức tăng này giúp giá trị thị trường của CXMT vượt xa mức khoảng 579 tỷ NDT tại giá IPO, trước khi tính quyền phân bổ thêm cổ phiếu. Điều này cho thấy mức định giá cao mà nhà đầu tư sẵn sàng dành cho một doanh nghiệp bán dẫn chuyên về chip nhớ.

CXMT là công ty gì?

CXMT là nhà sản xuất chip DRAM hàng đầu Trung Quốc. Đây là loại chip bộ nhớ ngắn hạn được sử dụng trong smartphone, máy tính cá nhân, máy chủ, hệ thống AI và nhiều thiết bị điện tử khác.

Thị trường DRAM toàn cầu từ lâu do Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology thống trị. Theo bản cáo bạch IPO, CXMT hiện là nhà sản xuất DRAM lớn thứ tư thế giới, chiếm khoảng 7,7% thị phần năm 2025.

Tăng trưởng của CXMT được thúc đẩy mạnh trong chu kỳ đi lên của thị trường chip nhớ toàn cầu bắt đầu từ năm ngoái, khi nhu cầu liên quan đến AI tăng cao, kéo giá chip và đầu tư vào các sản phẩm bộ nhớ tiên tiến đi lên.

Theo bản cáo bạch, doanh thu quý I của công ty tăng 719% so với cùng kỳ năm trước, lên 50,8 tỷ NDT. Trong nửa đầu năm nay, doanh thu dự kiến đạt 110-120 tỷ NDT, gần gấp đôi mức 61,8 tỷ NDT của cả năm 2025.

Vì sao CXMT quan trọng với Trung Quốc?

Chip nhớ là thành phần thiết yếu trong hầu hết hệ thống máy tính hiện đại. DRAM ngày càng quan trọng đối với máy chủ AI, bởi việc huấn luyện và vận hành các mô hình AI đòi hỏi lượng bộ nhớ tốc độ cao rất lớn.

Với Trung Quốc, CXMT giúp giảm một điểm yếu chiến lược.

Bắc Kinh nhiều năm qua nỗ lực giảm phụ thuộc vào chip và công nghệ nước ngoài. Quá trình này được đẩy mạnh khi Mỹ và các đồng minh siết kiểm soát xuất khẩu chất bán dẫn tiên tiến và thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc.

"CXMT đóng vai trò quan trọng trong tham vọng AI của Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu", Kyle Chan, chuyên gia chính sách công nghệ Trung Quốc tại Viện Brookings, nhận định.

Sự bùng nổ của AI đã khiến thị trường chip nhớ toàn cầu thiếu hụt, đẩy giá một số dòng máy tính và smartphone tăng. Một câu hỏi lớn là liệu CXMT có thể góp phần giải quyết tình trạng thiếu chip trên diện rộng hay không.

Các biện pháp hạn chế của Mỹ cũng khiến Trung Quốc không thể nhập khẩu chip HBM (bộ nhớ băng thông cao), một loại DRAM hiệu năng cao.

Theo Chan, CXMT được xem là doanh nghiệp có triển vọng nhất của Trung Quốc trong việc phát triển HBM tiên tiến để phục vụ các mô hình AI nội địa.

Đợt IPO của CXMT cũng là phép thử đối với khả năng Trung Quốc xây dựng một nhà sản xuất bán dẫn đủ sức cạnh tranh trong lĩnh vực hiện vẫn do các công ty nước ngoài kiểm soát.

Sau phiên giao dịch đầu tiên, vốn hóa CXMT đạt khoảng 539 tỷ USD, tương đương hơn một nửa giá trị thị trường của Micron, dù thị phần DRAM toàn cầu của công ty Trung Quốc nhỏ hơn nhiều.

Ai đứng sau CXMT?

Cơ cấu cổ đông của CXMT phản ánh hệ thống tài chính hỗ trợ ngành bán dẫn của Trung Quốc.

Theo bản cáo bạch, trước IPO, các cổ đông có liên hệ với nhà nước nắm 36,29% vốn. Nhóm này gồm các nhà đầu tư liên quan chính quyền địa phương ở Hợp Phì và An Huy, cùng quỹ đầu tư bán dẫn quốc gia được nhà nước hậu thuẫn, thường được gọi là "Big Fund".

Một nhân vật quan trọng đứng sau CXMT là Zhu Yiming, nhà sáng lập GigaDevice Semiconductor, công ty Trung Quốc chuyên thiết kế chip nhớ NOR Flash, loại chip dùng để lưu trữ mã trong các thiết bị điện tử.

Hồ sơ doanh nghiệp mô tả Zhu là nhân vật đóng vai trò trung tâm trong quá trình thành lập và phát triển CXMT. Ông mang đến kinh nghiệm trong ngành chip nhớ và sau đó trở thành chủ tịch công ty.

CXMT đang ở đâu?

Dù đã trở thành nhà sản xuất DRAM lớn thứ tư thế giới, CXMT vẫn đi sau các đối thủ hàng đầu về công nghệ bộ nhớ tiên tiến, đặc biệt là HBM - loại chip đóng vai trò quan trọng trong các bộ xử lý AI của Nvidia và nhiều hãng khác.

Samsung và SK Hynix đang thống trị thị trường HBM nhờ nhiều thập kỷ tích lũy kinh nghiệm sản xuất, công nghệ quy trình và mạng lưới khách hàng toàn cầu. Micron cũng là nhà cung cấp lớn trong lĩnh vực bộ nhớ tiên tiến.

Lợi thế của CXMT nằm ở khía cạnh khác: công ty nhận được sự hỗ trợ chính sách mạnh mẽ và tiếp cận nguồn vốn có liên hệ với nhà nước.

Các nhà phân tích cho rằng CXMT cũng có thể tận dụng nhu cầu ngày càng tăng từ khách hàng Trung Quốc muốn tìm giải pháp thay thế các nhà cung cấp nước ngoài. Điều này có thể giúp công ty giành thêm thị phần ngay cả khi vẫn đi sau các đối thủ về công nghệ.

"Xét trên diện rộng, CXMT là đối thủ có khả năng cạnh tranh với ba nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu", Ellie Wang, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu thị trường TrendForce ở Đài Loan (Trung Quốc), nhận định. "Bối cảnh khách hàng đa dạng hóa nhà cung cấp do tình trạng thiếu chip sẽ mở ra thêm cơ hội cho CXMT".

Larry Yang, kinh tế trưởng tại First Seafront Fund Management, cho rằng sự quan tâm lớn đối với IPO phản ánh tâm lý lạc quan mạnh mẽ của nhà đầu tư đối với doanh nghiệp chip nhớ nội địa chủ lực của Trung Quốc.

Theo ông, việc lên sàn giúp CXMT huy động nguồn vốn để mở rộng công suất và đầu tư phát triển chip, qua đó "đặt nền tảng vững chắc" cho tăng trưởng trong những năm tới.

Nguồn vốn mới cũng có thể giúp CXMT tăng ảnh hưởng trên thị trường quốc tế và mở rộng thị phần trong ngành chip nhớ toàn cầu.

Zhang Guobin, nhà sáng lập website chuyên về bán dẫn eetrend.com, cũng có quan điểm tương tự. Ông gọi IPO của CXMT là "bước ngoặt đối với cục diện ngành lưu trữ toàn cầu và quỹ đạo phát triển của ngành bán dẫn Trung Quốc".

Những rủi ro nào đang chờ CXMT?

Bên cạnh chu kỳ tăng trưởng - suy thoái vốn nhiều biến động của ngành chip nhớ, CXMT còn đối mặt với rủi ro từ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, vốn hạn chế khả năng tiếp cận những thiết bị sản xuất chip tiên tiến từ các nhà cung cấp như ASML.

"Kiểm soát thương mại đối với thiết bị vẫn là thách thức lớn nhất với CXMT", MS Hwang, Giám đốc nghiên cứu tại Counterpoint chuyên về lĩnh vực chip nhớ, nhận định.

Việc tiếp cận những thiết bị sản xuất chip tiên tiến nhất thế giới bị hạn chế có thể khiến CXMT gặp nút thắt trong chuỗi cung ứng khi mở rộng công suất. Công ty buộc phải phụ thuộc nhiều hơn vào các nhà sản xuất thiết bị Trung Quốc.

Điều này cũng khiến CXMT khó thu hẹp khoảng cách công nghệ với các đối thủ quốc tế.

Doanh nghiệp còn đối mặt với các rủi ro địa chính trị, đặc biệt từ Mỹ. 

Theo bản cáo bạch, CXMT dự kiến sử dụng tiền thu được từ IPO để mở rộng công suất sản xuất, nâng cấp công nghệ chế tạo và tăng đầu tư cho nghiên cứu, phát triển.