Kimi K3: ‘Kỳ lân AI’ của Trung Quốc khiến Thung lũng Silicon lo ngại

Công ty kỳ lân công nghệ Trung Quốc Moonshot AI mới đây ra mắt Kimi K3, mô hình mã nguồn mở với 2.800 tỷ tham số, đạt kết quả gần các hệ thống tiên tiến mới nhất của OpenAI và Anthropic.

Điều này khiến giới công nghệ Mỹ lo ngại khoảng cách phát triển mô hình giữa hai nước đã rút ngắn từ vài tháng xuống còn vài tuần.

Một số chuyên gia trong ngành cho rằng K3 không chỉ làm thay đổi cuộc đua điểm chuẩn giữa các mô hình Mỹ và Trung Quốc. Mô hình còn cho thấy những tiến bộ về phần mềm của Bắc Kinh có thể tác động đến ngành AI vốn được xây dựng trên ưu thế của Mỹ về mô hình tiên tiến và phần cứng điện toán.

AI Trung Quốc ngày càng rẻ và mạnh

“Ba năm qua, lĩnh vực AI toàn cầu phần lớn được xem là câu chuyện của nước Mỹ. OpenAI, Google và Anthropic liên tục xuất hiện trên các tiêu đề, trong khi nhà đầu tư đổ tiền vào những công ty cung cấp chip, bộ nhớ và trung tâm dữ liệu cho làn sóng AI”, Sunil Tirumalai, Giám đốc chiến lược cổ phiếu châu Á và các thị trường mới nổi tại UBS, cho biết.

Theo ông Tirumalai, thị trường hiện bắt đầu đặt câu hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu các mô hình AI Trung Quốc ngày càng phát triển, đồng thời có giá rẻ hơn.

Một số ngân hàng đầu tư coi K3 là bằng chứng cho thấy các phòng thí nghiệm Trung Quốc đang thoát khỏi hình ảnh chỉ cung cấp sản phẩm giá thấp nhưng kém năng lực hơn những hệ thống hàng đầu tại Thung lũng Silicon.

Tập đoàn tài chính Morgan Stanley đánh giá K3 thể hiện sự “bắt kịp toàn diện” về quy mô, hiệu suất và giá thành.

Ngân hàng đầu tư đa quốc gia Goldman Sachs nhận định Trung Quốc đang chuyển từ lợi thế tiết kiệm chi phí mà DeepSeek từng chứng minh sang phát triển trí tuệ mạnh hơn. Với K3, các nhà phát triển nước này còn thể hiện khả năng thương mại hóa hiệu suất ở cấp độ tiên tiến.

Trong khi đó, công ty nghiên cứu đầu tư và quản lý tài sản Bernstein cho rằng sản phẩm chứng minh các phòng thí nghiệm hàng đầu Trung Quốc vẫn có thể theo kịp những mô hình tiên tiến nhất của Mỹ.

AI Trung Quốc cũng ngày càng thu hút người dùng quốc tế. Ông Tirumalai cho biết sức hấp dẫn của chúng không nằm ở việc trở thành những mô hình thông minh nhất thế giới, mà ở khả năng đáp ứng tốt nhiều tác vụ phổ biến với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với sản phẩm hàng đầu của Mỹ.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng K3 có thể không tạo ra mức giảm chi phí đột phá như một số dự đoán. Tập đoàn tài chính Nhật Bản Nomura ước tính chi phí trung bình của mô hình là 0,94 USD mỗi tác vụ, gần tương đương GPT-5.6 Sol của OpenAI.

Nhu cầu hạ tầng AI khó suy giảm

Diễn biến sau “khoảnh khắc DeepSeek” tháng 1/2025 phần nào cho thấy tác động của các mô hình giá rẻ đến nhu cầu điện toán.

Khi mô hình R1 của startup Trung Quốc đạt hiệu suất ngang sản phẩm hàng đầu Mỹ với chi phí thấp hơn nhiều, thị trường từng lo ngại Thung lũng Silicon đã đầu tư quá mức vào năng lực tính toán AI.

Tuy nhiên, sau khi cú sốc lắng xuống, hệ sinh thái công nghệ toàn cầu tiếp tục tăng mạnh chi tiêu cho phần cứng. Diễn biến này củng cố quan điểm rằng mô hình tiết kiệm chi phí không nhất thiết kéo giảm nhu cầu điện toán.

Washington cũng tìm cách duy trì lợi thế về tài nguyên tính toán. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tháng này dự báo nước này có thể sớm nắm 80% năng lực điện toán toàn cầu, nhưng không nêu phương pháp tính hay thời gian cụ thể.

Ông Tirumalai cho rằng tổng nhu cầu hạ tầng được xác định bằng lượng tài nguyên cần thiết cho mỗi tác vụ AI nhân với số tác vụ được thực hiện. Hiệu quả cao hơn giúp giảm yếu tố thứ nhất, nhưng mô hình rẻ và mạnh hơn có thể khiến yếu tố thứ hai tăng nhanh khi phạm vi ứng dụng được mở rộng.

Ông so sánh quá trình này với ngành viễn thông di động. Những thế hệ mạng mới liên tục giảm chi phí truyền dữ liệu, nhưng tổng mức tiêu thụ vẫn tăng vọt nhờ sự phát triển của video trực tuyến, trò chơi điện tử và mạng xã hội.

“Sự trỗi dậy của AI Trung Quốc không nên chỉ được nhìn nhận là mối đe dọa đối với những bên đang dẫn đầu”, ông Tirumalai nói. “Nó có thể định hình lại nơi giá trị được tạo ra và ai sẽ nắm giữ giá trị đó”.

Lei Meng, chuyên gia phân tích cổ phiếu Trung Quốc tại UBS, dự báo công nghệ và AI tiếp tục là chủ đề đầu tư chính năm 2026. Những lĩnh vực liên quan đến chi tiêu vốn cho AI cũng có thể hưởng lợi từ hiệu ứng lan tỏa của thị trường.

Cuộc đua gây sức ép lên biên lợi nhuận

Áp lực trước mắt từ Kimi K3 có thể tập trung vào biên lợi nhuận của các nhà cung cấp mô hình, thay vì nhu cầu đối với hạ tầng điện toán.

Nhà đầu tư công nghệ Gavin Baker cho rằng nếu thị trường chỉ do một số ít phòng thí nghiệm tiên tiến chi phối, các công ty này có thể duy trì biên lợi nhuận cao từ hoạt động suy luận AI, sau đó mở rộng sang hạ tầng và phần mềm.

Tuy nhiên, sự cạnh tranh từ Trung Quốc và các mô hình trọng số mở khác có thể khiến OpenAI, Anthropic khó giành phần lớn chi tiêu của ngành. Khi đó, nhiều ngân sách hơn sẽ chảy tới các hãng sản xuất chip, nhà cung cấp dịch vụ đám mây, đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu và nhà phát triển ứng dụng.

Theo ông Baker, dù được phát triển tại Trung Quốc, những mô hình này vẫn cần bộ xử lý, bộ nhớ và điện năng tại nơi người dùng nước ngoài triển khai.

Chính Moonshot đang trở thành phép thử cho nhận định trên. Dù tuyên bố cải thiện đáng kể hiệu quả phát triển, công ty vẫn phải chạy đua bổ sung bộ xử lý đồ họa sau khi nhu cầu sử dụng K3 vượt quá năng lực hạ tầng hiện có.